Yazılar

Okuma Süresi: 9 dakikaBirinci Dünya Savaşı’nda Mezopotamya’yı işgal eden İngilizlerin kılavuzu Gertrude Bell adlı bir arkeolog-tarihçi idi. Gertrude Bell, bölge coğrafyası ve bu bölgede yaşayan halklar hakkındaki derin bilgisini İngiliz işgal kuvvetlerinin hizmetine sunmasının yanında, savaşın nihayetinde, Irak’ın komşu devletleri (Türkiye, İran, Suriye, Ürdün, Suudi Arabistan ve Körfez Devletleri) ile sınırlarını bizzat çizmek suretiyle, bölgenin kaderine mührünü vurmuştur. […]

Okuma Süresi: 18 dakikaBir Vak’ayi Şerriye: 27 Mayıs  1960 yılının başından itibaren Menderes hükümeti ABD’ye ve NATO’ya körü körüne teslim olma politikasından vazgeçme, Sovyetler Birliği başta olmak üzere komşu ülkelerle karşılıklı güven ve işbirliğine dayalı politikalar geliştirme yönünde adımlar atmaya başlamıştı. Hükümet, ABD’den gizli olarak, 15 Temmuzda Başbakanın Sovyetler Birliği’ne bir ziyaret yapmasını planladı. Bu yeni eksen arayışı,

Okuma Süresi: 15 dakikaMecburi askerliğin kaldırılarak profesyonel askerliğe geçilmesinin tartışıldığı şu günlerde, tartışmanın teknik boyutları dışında, askerlik sistemimizin tarihi süreci içerisinde ele alınması ve değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır. Böyle bir analiz, bir bakıma askeri ihtiyacın sınırlarını belirlemede de önem taşıyacaktır. Ordunun gayesi, toplumla ilişkisi, kendisini ait hissettiği ideolojinin mahiyeti, iç ve dış düşman algılaması, dahil olduğu uluslararası savunma

Okuma Süresi: 11 dakikaLouis Edgar Browne, Chicago Daily News Gazetesi’nin muhabiri olarak 26 Ağustos-20 Eylül 1919 tarihleri arasında Sivas’ta bulunmuştu. Browne, Sivas Kongresi’nin bazı oturumlarına katılmış, burada edindiği intibaları ve lider kadroyla yaptığı röportajları Amerikan Yüksek Komiseri M.L.Bristol’e rapor etmiş, raporlarında yer alan bilgilerin bir kısmını da muhabiri olduğu gazetede haber olarak yayımlamıştır. Browne’u, dolayısıyla raporlarını önemli kılan

Okuma Süresi: 8 dakikaAmbargo altındaki Gazze’ye insani yardım götüren ‘Özgürlük Filosu’na ait Mavi Marmara gemisi, 31 Mayıs 2010 gecesi uluslararası sularda İsrail komandolarının saldırısına uğramış, saldırıda 9 Türk yardım gönüllüsü hayatını kaybederken, 30 kişi de yaralanmıştı. İsrail, yardım gemilerine ve yardım malzemelerine el koyarak yolcularıyla beraber bir İsrail limanına götürmüştü. Uluslararası hukuka aykırı bu saldırı, Türk-İsrail ilişkilerini kopma

Okuma Süresi: 9 dakikaTürkiye’nin dış politika ekseninin kayıp kaymadığı hususu, bugünlerde en çok konuşulan mevzulardan birisidir. Bu yazımızda, Türkiye’nin ekseninin nasıl şekillendirildiğinin hikayesi kısaca anlatılmaya çalışılmış ve bu eksenden uzaklaşma temayülü gösteren Menderes ve ilk Demirel hükumetlerinin başına gelenler bahis konusu edilmiştir. Türkiye ile Sovyetler Birliği arasında 17 Aralık 1925’te imzalanan ve süresi 7 Kasım 1945’de sona eren

Okuma Süresi: 6 dakika27 Mayıs askeri darbesi genellikle Türk siyasi hayatı ve demokratikleşme açısından ele alınıp değerlendirile gelmektedir. Halbuki, bu darbenin bir de Türk Silahlı Kuvvetleri’ne yönelik boyutu vardı ve belki de en köklü ve kalıcı tesiri Türk Silahlı Kuvvetleri üzerinde olmuştu. Darbeci subayların teşkil ettiği Milli Birlik Komitesi tarafından yayınlanan 2 Ağustos 1960 günlü 42 sayılı kanunla,

Okuma Süresi: 6 dakikaMeclis’te Bursa mebusu olarak görev yapan Operatör Dr. Emin Bey (Erkul), 02 Mart 1954 tarihinde Vakit Gazetesinde yayımlanan hatıratında (TEFRİKA: 24), Birinci Meclis’i denetim altında tutmak için kurdukları ve adına  “Selamet-i Umumiye Komitesi” adını verdikleri, 35 kişiden oluşan gizli yapılanmayı anlatmıştır. Meclis iradesine ipotek koymak maksadıyla, bir müdahale aracı olarak tesis edilen bu yapılanmadan bahsetmeden

Okuma Süresi: 14 dakikaYeşilordu Cemiyeti ve faaliyeti, milli mücadele döneminin en önemli olaylarından birisi olduğu halde, yakın tarihimizle ilgili çalışmalarda hak ettiği ölçüde ele alınmamıştır. Yeşilordu Cemiyeti, ya ideolojik söylemleri ve Bolşeviklerle olan ilişkileri bakımından Marksist yazarlarca ele alınıp komünizmi ne derece anladıkları hususunda tenkid edilmiş, ya da Kemalist yazar ve tarihçiler tarafından gerici, zararlı v.b. yaftalamalarla mahkûm

Okuma Süresi: 3 dakikaTaraf Gazetesi’nin ifşaasıyla gündeme düşen “Balyoz Darbe Planı”nın, 5-7 Mart 2003 tarihinde 1. Ordu’nun Selimiye Kışlası’nda yapılan seminerde,  2003-2006 tatbikatları çerçevesinde, dış tehdide yönelik bir harp oyunu çalışması olduğu, her ordunun bu tür simülasyonlar yaptığı, dolayısıyla bunda abartılacak bir durum olmadığı iddiasıyla geçiştirilmeye çalışılmaktadır. Deşifre edilen harp oyununda yapılan tehdit değerlendirmesinde iç tehdit, birinci öncelikli

Okuma Süresi: 27 dakikaI.Dünya Savaşı’nda İtilâf Devletleri galip gelmiş, Osmanlı Devleti 30 Ekim 1918 tarihinde imzalamak zorunda kaldığı “Mondros Mütarekesi”yle, Almanya, Avusturya-Macaristan ve Bulgaristan’la birlikte kaybeden taraf olduğunu kabul etmişti. 18 Ocak 1919 da toplanan “Paris Konferansı” sonrasında yeni bir Avrupa düzeni kurularak, Milletler Cemiyetinin (Cemiyet-i Akvam) ihdası kararlaştırılmıştı. Bu dünya düzeninde, yeni kurulan bir devletin büyük bir

Okuma Süresi: 12 dakikaMilli Mücadelenin Başlangıcında Devlet Mutabakatı Milli Mücadeleden bahsedildiğinde hemen herkes, Enver Paşa’nın hayalciliğinden dem vurarak, gereksiz yere devleti I. Dünya Savaşı’na soktuğundan söz edip, onun ölümle sonuçlanan Rusya ve Türkistan mücadelesini Napolyon olma hevesine bağlarlar. Buna mukabil Mustafa Kemal Paşa rasyonalitenin ve gerçekçiliğin sembolüdür. O, bu tür maceralardan hep uzak kalmış, hatta Almanlar safında 1.Dünya

Okuma Süresi: 8 dakika1919 Kasım-Aralık aylarında, Sivas’ta üç oturum halinde bir İslam Kongresi düzenlenir. İlk oturumu 11 Kasım 1919 tarihinde, Sivas’ın Zara ilçesinde yapılan ve icra heyetine Mustafa Kemal Paşa’nın da seçildiği bu İslam Kongresi hakkında maalesef yerel kaynaklarda çok fazla bilgi bulunmamaktadır. İngiliz istihbaratı tarafından yakından izlenen bu konferansın raporları İngiliz devlet arşivlerinde araştırmacıların incelemesine açılmıştır. Prof.Dr.

Okuma Süresi: 7 dakika“Bandung Konferansı”nda Kavgadan, Bağlantısızlar Hareketi Özel Konukluğuna: Türkiye-Bağlantısızlar Hareketi İlişkileri” başlıklı bir önceki yazımızda, Türkiye-Bağlantısızlar ilişkilerini, bir bakıma Cumhuriyet sonrası Türkiye-Mısır ilişkilerinin belirlediği anlatılarak, bu ilişkinin kırılmaya yol açan bir kısım önemli olayları aktarılmıştı. Bu ilişkileri tayin etmede önemli rol oynayan iki olayı anlatmadan geçmenin eksiklik olacağı kanaatiyle, diplomasi tarihine “Tugay Hadisesi” adıyla geçen diplomatik

Okuma Süresi: 8 dakika“Bandung Konferansı”nda Kavgadan, Bağlantısızlar Hareketi Özel Konukluğuna: Türkiye-Bağlantısızlar Hareketi İlişkileri Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, Mısır Cumhurbaşkanı Hüsnü Mübarek’in davetlisi olarak, 14-15 Temmuz 2009 tarihlerinde Şarm”ü ş-Şeyh’de yapılan ‘15.Bağlantısızlar Hareketi Zirvesi’ ne katıldı. Cumhurbaşkanı ‘Bağlantısızlar Hareketi Özel Konuğu’ olarak bu toplantıya davet edilmişti. Bağlantısızlar Hareketi ile Türkiye’nin hep problemli olan ilişkileri hatırlandığında, gelinen noktanın ne kadar önemli olduğu

Okuma Süresi: 11 dakikaABD Dışişleri Bakanlığı Ekonomik İşler Müsteşarı George McGhee, Marshall Planı çerçevesinde Yunanistan ve Türkiye’ye yardım koordinatörü, Yakındoğu, Güney Asya ve Afrika’dan sorumlu Başkan Yardımcısı ve 31 Ocak 1952-19 Haziran 1953 döneminde ABD’nin Türkiye Büyükelçisi olarak görev yapmış bir Amerikan diplomatıdır. George McGhee’nin 1947-1953 yıllarına ait hatıraları Belkıs Çorakçı’nın tercümesiyle, ”ABD-Türkiye-Nato-Ortadoğu” adı altında 1992 yılında Bilgi

Okuma Süresi: 13 dakikaEmin Sazak 1882 yılında Eskişehir’in Sazak Köyü’nde doğmuştur.  12 yaşındayken gittiği İstanbul’da, Fatih Medreselerinde 3 yıl kadar eğitim görmüş, eğitimini yarım bırakarak köyüne geri dönmüştür. 1920 yılında TBMM ‘nin ilk dönem toplantısına Eskişehir mebusu olarak iştirak etmiş, 2. dönem seçimleri sırasında, fikir anlaşmazlığı sebebiyle Atatürk tarafından Müdafaa-i Hukuk Gurubundan çıkarılmıştır. Ancak, 2. dönemde ilk bağımsız

Okuma Süresi: 4 dakikaBir Sırrın İfşaası… Bugüne kadar, Sultan Vahdettin’in cenazesinin içinde bulunduğu tabutun, borçları dolayısıyla İtalyan haciz memurları tarafından haczedildiği, bir ay sonra borcunun ödenmesi ile cenazenin defnine izin verildiği bilinmekteydi. Timaş Yayınları tarafından “Sultan Vahdettin’in San Remo Günleri” adı ile yayımlanan Rumeysa Aredba’nın hatıralarında, Sultan Vahdettin’in cenazesinin değil boş tabutunun haczedildiği, cenazenin hacizden nasıl kaçırıldığı anlatılarak

Okuma Süresi: 7 dakikaCumhuriyet’in ilk mimarlarından olan Arif Hikmet Koyunoğlu’nun hatıraları (Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Bir Mimar Arif Hikmet Koyunoğlu, Anılar,Yazılar, Mektuplar, Belgeler ) adıyla, Yapı Kredi Yayınları tarafından 2008 yılında yayımlandı. Arif Hikmet Koyunoğlu yayımlanan hatıralarında, Osmanlı Devletinin son dönemleri ile Cumhuriyet ‘in ilk yıllarında şahit olduğu olayları naklederken,  bazı tarihi hadiselerin arka planına da ışık tutmuştur. Bunlardan en

Okuma Süresi: 6 dakikaKemal Paşa, 26 Nisan 1920’de, Meclis’in açılışından hemen üç gün sonra yazdığı mektupla, Sovyetler Birliği’nden silah, cephane ve malzeme yanında para da istemiş, gönderdiği mektubuna cevap beklemeden 11 Mayıs’ta Rusya’ya bir de heyet yollamıştır. Bu talep üzerine Sovyetler, 1920 yılından itibaren belli aralıklarla Ankara Hükümeti’ne cephane, savaş malzemesi ve para göndermiştir. Sovyetler Birliği’nin gönderdiği yardımın

Okuma Süresi: 9 dakikaSafevilerin Kızılbaş Türkmen Aşiretlerini Kapalı Bir Cemaate Dönüştürmesi Safevî Devleti’in kuruluşunda;  Anadolu’dan gelen Rumlu(Sivas-Tokat-Amasya), Ustaclu (Sivas-Tokat-Amasya bölgesinde yaşayan Uluyörük topluluğu),Tekelü (Antalya-İsparta-Burdur), Şamlu (Halep Türkmenlerinden), Dulkadirli (Maraş-Yozgat), Varsak (Tarsus), Çepni,  Arapgirlü (Malatya-Arapgir), Turgudlu (Karaman), Bozcalu (Halep Türkmenlerinden),Acirlü (Halep Türkmenlerinden),Hınıslu (Erzurum-Hınıs), Çemişezeklü (Tunceli-Çemişkezek) oymakları mühim rol oynamıştır. Bu oymaklar arasında en kalabalık olanları Şamlu ve Ustaclulardı. Devlet

Okuma Süresi: 9 dakikaSafevilerin Şeyhlikten Şahlığa Geçiş Mücadeleri ve Türkmen Aşiretlerinin Rolü Şah İsmail’in büyük dedesi Şeyh Safiyeddin, 1252-1334 yıllarında yaşamış bir Türk sofisiydi. Mezhep olarak Şafii mezhebine mensuptu. Onun Farisî veya Kürd olduğunu iddia edenler de vardır. Safevî tarihi uzmanı Prof.Dr. Oktay Efendiyev’e göre, Şeyh Safiyeddin’in İran’da pek müridi bulunmamasına karşılık, Anadolu’da büyük müridleri, taraftarları vardı. Şiîlik

Okuma Süresi: 9 dakikaSafevi Etkisi Öncesi Alevîlik ve Bektâşilik Türkiye’de Alevî-Bektâşi tarihi yazıcıları “tevella ve teberra” inancını, yani “övme” ya da “lanetleme” kültürünü tarih felsefelerine de yansıtmaktadırlar. Bunun sonucu olarak, tarih boyunca Alevî-Bektaşi topluluğunun içinde yer almış olduğu her eylem meşrulaştırılıp, kutsanmakta, Osmanlı Devleti’nin her eylemi mutlak olarak kötülenmektedir. Yaşanan olaylar genel olarak mezhep temelinde ele alınınca, olayları

Okuma Süresi: 6 dakika“Hamdi Bey, adeta yeni bir din yahut İslâmlıkta reform yapalım demek istiyor. İnkılabımızın hedefi tamamen bunun dışındadır. İslâmlık devrini yapmış, fayda ve zararlarını ortaya koyarak eskimiş, ömrünü bitirmiş bir dindir. O müesseseyi ne korumaya ne de yeniden bir aşı yaparak gençleştirmeye niyetimiz yoktur. Zaten böyle bir teşebbüs, kurumuş eski ağaca hayat vermeye çalışmak gibi beyhudedir.

Okuma Süresi: 6 dakika“Aslında Hiç Kimse Uyumuyordu?” , Türk Mukavemet Teşkilatı’nın kurucularından, Emekli Binbaşı İsmail Tansu’nun 2002 yılında yayınlamış olduğu bir hatıra kitabının adıdır. Kitapta, bir yandan Kıbrıs’ın bağımsızlık mücadelesi tarihine ilişkin çok önemli bilgi ve hatıralara yer verilirken, diğer taraftan belki de, 27 Mayıs ihtilalinin göz ardı edilen bir başka sebebi bu kitapta ifşa edilmektedir. Kitabı okuyunca,

Okuma Süresi: 18 dakika31 Mart hadisesini konu alan hatırat dizimizde bu defa, dönemin Genelkurmay Başkanı Ahmed İzzet Paşa’nın bu döneme ilişkin hatıralarını nakledeceğiz. Ahmed İzzet Paşa’nın hatıraları Nehir Yayınları tarafından “Feryadım” ismiyle iki cilt halinde yayımlanmıştır. 31 Mart hatıraları, hatıratın birinci cildinden nakledilmiştir. Her ne hâl ise, Harbiye Nezâreti yüzünden Kâmil Paşa sükût edince çeşitli sebepler ve sâiklerle

Okuma Süresi: 13 dakikaKazım Karabekir, 1905-1907 yıllarında Manastır’da yüzbaşı rütbesiyle Avcı Taburlarında staj yaptığı sırada, Enver Bey’le sık sık görüşerek, her türlü fenalığın başı olarak gördüğü Sultan Hamid’in ortadan kaldırılması gerektiği fikrini tekrarlar. Ona göre, “Alemdar ordusu gibi bir hürriyet ordusu oluşturarak, Sultan Hamid’i devirmek” bu işin tek çıkar yoludur. Kazım Karabekir ve İttihat-Terakki Cemiyeti 31 Mart hadisesi

Okuma Süresi: 14 dakika31 Mart Vak’ası olarak adlandırılan ve günümüz siyasetine de damgasını vuran olaylarla ilgili hatırat dizimize, Sultan II. Abdülhamid’in 31 Mart hatıraları ile devam ediyoruz. Sultan II. Abdülhamid’in 01 Mart 1333 (1917)-11 Nisan 1333 (1917) tarihleri arasında yazmış olduğu hatıralar, İsmet BOZDAĞ tarafından, “Adülhamid’in Hatıra Defteri” adı altında yayımlanmıştır. Sultan II. Abdülhamid’in 31 Mart hatıraları, söz

Okuma Süresi: 13 dakika2009 yılı, 31 Mart Hadisesi olarak bilinen ayaklanmanın yüzüncü yıl dönümüdür. Bu hadise, İttihad ve Terakki Cemiyeti tarafından Sultan Abdülhamid’in yönetimine son verilmesine ve Cemiyete mutlak iktidar yolunu açmasına sebebiyet vermesi bakımından bir kırılma noktasıdır. 31 Mart Hadisesi sadece tarihi bir olay olarak önemli olmakla kalmamış, Cumhuriyet döneminde, muhalifleri susturmak ve bastırmak için kullanılan, bir

Okuma Süresi: 8 dakikaCizvit papazlarından Bartoli “Baba (Padre) Ridolfo Akuaviva’nın Büyük Moğol Yanındaki Görevi” adlı Latince kitabında, Ekber Şah’ın büyük bir toplantı yaparak oraya din bilginlerini ve komutanları çağırdığını, uzun zamandan beri tasarlamış olduğu yeni bir din kurma ve onun başı olma niyetini aşağıdaki şekilde açıkladığını yazar. “Bir baş tarafından yönetilen bir devlette yaşayanların birbirinden ayrı ve birbirine